Osteoporoza to choroba szkieletu charakteryzująca się zmniejszeniem gęstości mineralnej kości i pogorszeniem ich mikroarchitektury. Dotyka głównie kobiety po menopauzie, ale występuje także u mężczyzn. Wielu pacjentów z osteoporozą obawia się, że ich kości są zbyt słabe na implantację zębową. W tym artykule wyjaśniamy, jak osteoporoza wpływa na możliwość wszczepienia implantów i co zrobić, aby zabieg zakończył się sukcesem.
Czym jest osteoporoza i jak wpływa na kości szczęk?
Osteoporoza oznacza dosłownie "porowate kości". W przebiegu choroby dochodzi do utraty masy kostnej, co sprawia, że kości stają się bardziej podatne na złamania. Chorobę diagnozuje się na podstawie badania densytometrycznego (DXA), a wynik poniżej -2,5 T-score oznacza osteoporozę.
Warto jednak wiedzieć, że osteoporoza nie dotyka wszystkich kości w równym stopniu. Szczęki i żuchwa mają nieco inną budowę niż kości długie czy kręgosłup. Kość żuchwy jest jedną z najgęstszych kości w organizmie, dlatego nawet przy systemowej osteoporozie może zachować wystarczającą gęstość do utrzymania implantu.
Niemniej jednak zanik kości wyrostka zębodołowego u pacjentów z osteoporozą może postępować szybciej, szczególnie po utracie zębów. Dlatego wczesna interwencja implantologiczna jest w tej grupie szczególnie wskazana.
Czy osteoporoza jest przeciwwskazaniem do implantów?
Odpowiedź brzmi: osteoporoza sama w sobie nie jest bezwzględnym przeciwwskazaniem do implantacji. Badania naukowe z ostatnich lat wykazują, że wskaźnik przeżywalności implantów u pacjentów z osteoporozą wynosi 90-97%, co jest wynikiem zbliżonym do populacji ogólnej.
Kluczowe znaczenie ma nie tyle sama diagnoza osteoporozy, co:
- Stopień zaawansowania choroby
- Lokalizacja implantacji (żuchwa vs. szczęka)
- Stosowane leki na osteoporozę
- Ogólny stan zdrowia pacjenta
- Objętość i jakość kości w miejscu planowanej implantacji
Rola diagnostyki obrazowej
Przed implantacją u pacjenta z osteoporozą wykonujemy szczegółową tomografię 3D (CBCT), która pozwala precyzyjnie ocenić gęstość i objętość kości w konkretnym miejscu planowanego wszczepienia. To badanie jest znacznie bardziej miarodajne niż ogólne badanie densytometryczne.
Problem bisfosfonianów - martwica kości szczęk
Najpoważniejszym wyzwaniem przy implantacji u pacjentów z osteoporozą nie jest sama choroba kości, lecz leki stosowane w jej leczeniu - przede wszystkim bisfosfoniany. Są to leki takie jak alendronian, rizedronian, ibandronian czy kwas zoledronowy.
Czym jest MRONJ?
Bisfosfoniany mogą prowadzić do rzadkiego, ale poważnego powikłania zwanego MRONJ (Medication-Related Osteonecrosis of the Jaw) - martwicy kości szczęk związanej z lekami. Stan ten polega na odsłonięciu i martwicy kości szczęki lub żuchwy, które nie goi się przez ponad 8 tygodni.
Kiedy ryzyko jest największe?
- Bisfosfoniany dożylne (np. kwas zoledronowy stosowany w leczeniu przerzutów nowotworowych) - ryzyko MRONJ jest najwyższe i implantacja jest zazwyczaj przeciwwskazana
- Bisfosfoniany doustne stosowane krócej niż 3 lata - ryzyko jest niskie, implantacja zazwyczaj możliwa
- Bisfosfoniany doustne stosowane dłużej niż 3 lata - ryzyko wzrasta, konieczna szczegółowa ocena i ewentualna przerwa w leczeniu (tzw. drug holiday)
Pacjentom z osteoporozą zawsze mówię: najważniejsze to poinformować mnie o wszystkich przyjmowanych lekach. Bisfosfoniany mogą pozostawać aktywne w kości nawet przez kilka lat po odstawieniu. Współpracuję z lekarzem prowadzącym, aby ustalić bezpieczny plan leczenia implantologicznego.
Inne leki na osteoporozę a implantacja
Bisfosfoniany to nie jedyne leki stosowane w osteoporozie. Warto znać wpływ innych preparatów na implantację:
- Denosumab (Prolia) - przeciwciało monoklonalne. Również wiąże się z ryzykiem MRONJ, ale jego działanie jest odwracalne po odstawieniu. Wymaga konsultacji z lekarzem prowadzącym.
- Teryparatyd (Forteo) - lek anaboliczny stymulujący budowę kości. Może wręcz korzystnie wpływać na osteointegrację implantu.
- Raloksyfen - selektywny modulator receptora estrogenowego. Nie wiąże się ze zwiększonym ryzykiem powikłań implantologicznych.
- Wapń i witamina D3 - suplementacja wspomaga gojenie kości i jest zalecana u wszystkich pacjentów implantologicznych.
Jak zwiększyć szanse na sukces implantacji?
Pacjenci z osteoporozą mogą znacząco zwiększyć prawdopodobieństwo powodzenia implantacji, stosując się do poniższych zaleceń. W Laser Dental Clinic w Warszawie opracowujemy indywidualny plan leczenia dla każdego pacjenta.
- Pełna diagnostyka - badanie densytometryczne, tomografia 3D, badania krwi (poziom wapnia, witaminy D3, markerów kostnych)
- Konsultacja z lekarzem leczącym osteoporozę - ustalenie, czy konieczna jest modyfikacja lub przerwa w leczeniu bisfosfonianami
- Suplementacja - witamina D3 i wapń w odpowiednich dawkach przez minimum 3 miesiące przed zabiegiem
- Stosowanie technik minimalnie inwazyjnych - nawigacja 3D pozwala na precyzyjne, atraumatyczne umieszczenie implantu
- Wybór odpowiedniego systemu implantologicznego - implanty o specjalnej powierzchni mogą lepiej integrować się z kością o obniżonej gęstości
- Wydłużony czas osteointegracji - zamiast standardowych 3-4 miesięcy, zalecamy 5-6 miesięcy oczekiwania przed obciążeniem implantu
Osteoporoza a bezzębie - błędne koło
Warto podkreślić, że brak zębów i osteoporoza tworzą niekorzystne sprzężenie zwrotne. Bezzębie prowadzi do zaniku kości wyrostka zębodołowego, a osteoporoza przyspiesza ten proces. Jednocześnie brak zębów utrudnia prawidłowe odżywianie, co może pogłębiać niedobory wapnia i witaminy D - a tym samym nasilać osteoporozę.
Implanty zębowe mogą przerwać to błędne koło. Wszczepienie implantów stymuluje kość do przebudowy i zapobiega dalszemu zanikowi. Ponadto odbudowa uzębienia pozwala na powrót do zróżnicowanej, bogatej w składniki mineralne diety.
Podsumowanie
Osteoporoza w większości przypadków nie przekreśla możliwości implantacji zębowej. Kluczowe jest rzetelne przygotowanie: diagnostyka, konsultacja z lekarzem leczącym osteoporozę, ocena stosowanych leków i indywidualny plan leczenia. Pacjenci z cukrzycą i osteoporozą jednocześnie wymagają szczególnie starannego podejścia. W Laser Dental Clinic przy ul. Głębockiej 5/8U w Warszawie mamy doświadczenie w prowadzeniu takich pacjentów. Zadzwoń pod +48 724 809 025 i umów się na konsultację.