Wielu pacjentów z bezzębiem uważa, że proteza ruchoma jest wystarczającym rozwiązaniem ich problemu. Przecież dziadkowie nosili protezy całe życie - więc dlaczego miałoby to nie wystarczyć? W rzeczywistości proteza ruchoma, choć pozornie rozwiązuje problem brakujących zębów, niesie ze sobą poważne konsekwencje zdrowotne, o których wielu pacjentów nie wie. Obalamy mit, że proteza wystarczy.
Proteza ruchoma - czym jest i jakie ma ograniczenia?
Proteza ruchoma to zdejmowana konstrukcja protetyczna, która zastępuje brakujące zęby. Opiera się na dziąśle i podniebieniu (w przypadku szczęki górnej) lub na wyrostku zębodołowym żuchwy. Jest utrzymywana na miejscu dzięki przyssawce (podciśnieniu), klamrom lub klejowi do protez.
Proteza spełnia podstawowe funkcje estetyczne, ale ma istotne ograniczenia funkcjonalne:
- Niestabilność - proteza może się przesuwać podczas jedzenia i mówienia, zwłaszcza w żuchwie.
- Ograniczona siła żucia - proteza ruchoma przywraca zaledwie 20-30% naturalnej siły żucia (w porównaniu z 80-90% dla implantów).
- Pokrycie podniebienia - proteza górna zakrywa podniebienie, co ogranicza odczuwanie smaku i temperatury pokarmów.
- Dyskomfort - ucisk na dziąsło, otarcia, ból, konieczność codziennego wyjmowania i czyszczenia.
- Zaburzenia mowy - proteza może wpływać na wymowę, szczególnie głosek syczących. Więcej o tym w artykule o bezzębiu a mowie.
Najpoważniejszy problem: zanik kości
Największym, a zarazem najczęściej ignorowanym problemem związanym z protezami ruchomymi jest postępujący zanik kości. Jest to konsekwencja, którą proteza nie tylko nie rozwiązuje, ale wręcz przyspiesza.
Jak wyjaśniamy szczegółowo w artykule o zaniku kości przy bezzębiu, kość wyrostka zębodołowego wymaga stymulacji od korzeni zębów, aby utrzymywać swoją masę. Gdy zęby zostaną usunięte, kość zaczyna zanikać. Proteza ruchoma nie tylko nie dostarcza tej stymulacji, ale dodatkowo uciska grzebień wyrostka, przyspieszając resorpcję.
W praktyce oznacza to, że:
- Proteza, która pasowała idealnie 3 lata temu, dziś jest luźna i wymaga podścielenia.
- Po 10-15 latach noszenia protezy kość może być tak cienka, że utrzymanie jakiejkolwiek protezy staje się problematyczne.
- Zanik kości zmienia rysy twarzy - twarz "zapada się", usta wydają się cofnięte, zmarszczki pogłębiają się.
- Im dłużej trwa zanik kości, tym trudniejsze i kosztowniejsze staje się ewentualne leczenie implantologiczne w przyszłości (konieczność augmentacji kości).
Proteza ruchoma to rozwiązanie tymczasowe, a nie docelowe. Każdy rok z protezą to rok zaniku kości, którego nie da się odwrócić. Im szybciej pacjent zdecyduje się na implanty, tym prostsze i mniej inwazyjne będzie leczenie. Apeluję do pacjentów, aby nie odkładali tej decyzji. - dr Magdalena Przybysz
Proteza a zdrowie ogólne
Długotrwałe noszenie protezy ruchomej ma negatywny wpływ na zdrowie ogólne pacjenta:
Problemy z odżywianiem
Ograniczona siła żucia protezy zmusza pacjentów do unikania twardych, surowych pokarmów - owoców, warzyw, mięsa, orzechów. Zamiast tego wybierają miękkie, przetworzone potrawy, często ubogie w niezbędne składniki odżywcze. Związek między bezzębiem a odżywianiem jest dobrze udokumentowany i prowadzi do niedoborów witamin, białka i błonnika.
Problemy psychologiczne
Lęk przed wypadnięciem protezy w miejscu publicznym, wstyd przed zdejmowaniem jej przy partnerze, unikanie sytuacji społecznych - to codzienność wielu pacjentów z protezami ruchomymi. Wpływ bezzębia na psychikę może prowadzić do depresji, lęku społecznego i obniżonej samooceny.
Ryzyko aspiracji
Luźna proteza stanowi ryzyko połknięcia lub aspiracji (dostania się do dróg oddechowych), szczególnie u osób starszych i podczas snu. To poważne zagrożenie zdrowotne.
Proteza ruchoma vs implanty - porównanie
Bezpośrednie porównanie obu rozwiązań wyraźnie pokazuje przewagę implantów:
- Stabilność - Proteza: niska, przesuwa się | Implanty: pełna, stały most nie rusza się
- Siła żucia - Proteza: 20-30% naturalnej | Implanty: 80-90% naturalnej
- Zanik kości - Proteza: przyspiesza zanik | Implanty: hamują zanik, stymulują kość
- Komfort - Proteza: ucisk, otarcia, klej | Implanty: jak naturalne zęby
- Estetyka - Proteza: ograniczona | Implanty: naturalna
- Smak - Proteza: ograniczony (zakryte podniebienie) | Implanty: pełny
- Trwałość - Proteza: 5-7 lat, wymaga wymiany | Implanty: 15-20+ lat
- Higiena - Proteza: codzienne zdejmowanie | Implanty: normalne szczotkowanie
Kiedy proteza ruchoma jest jedynym wyjściem?
Uczciwie przyznajemy, że istnieją sytuacje, w których proteza ruchoma jest jedyną dostępną opcją:
- ciężkie, niekontrolowane choroby ogólnoustrojowe wykluczające zabieg chirurgiczny,
- sytuacja finansowa uniemożliwiająca leczenie implantologiczne (choć opcje finansowania stają się coraz bardziej dostępne - czytaj mit o kosztach implantów),
- jako rozwiązanie tymczasowe przed planowaną implantacją.
W pozostałych przypadkach nowoczesna implantologia oferuje rozwiązania dla niemal każdego pacjenta - niezależnie od wieku czy stopnia zaniku kości (dzięki technikom takim jak implanty zygomatyczne czy SAFE ARCH).
Proteza na implantach - rozwiązanie pośrednie
Dla pacjentów, którzy nie mogą sobie pozwolić na stały most na implantach, istnieje rozwiązanie pośrednie: proteza zatrzaskowa (overdenture). Jest to proteza ruchoma, ale stabilizowana na 2-4 implantach za pomocą zatrzasków (locatorów lub belek).
Proteza na implantach oferuje:
- znacznie lepszą stabilność niż tradycyjna proteza,
- stymulację kości w miejscach wszczepienia implantów,
- niższy koszt niż stały most na implantach,
- możliwość późniejszej rozbudowy do stałej pracy protetycznej.
Jest to dobry krok w kierunku odejścia od tradycyjnej protezy ruchomej, choć nie zapewnia takiego komfortu jak stały most na implantach.
Nie czekaj - kość zanika każdego dnia
Każdy dzień z protezą ruchomą to dzień, w którym Twoja kość szczękowa się zmniejsza. Im dłużej czekasz z decyzją o implantach, tym bardziej zaawansowane zabiegi mogą być potrzebne do odbudowy kości. To oznacza dłuższe leczenie, wyższe koszty i bardziej inwazyjne procedury.
Jeśli nosisz protezę ruchomą i zastanawiasz się nad implantami, nie odkładaj konsultacji. W Laser Dental Clinic przy ul. Głębockiej 5/8U w Warszawie dr Magdalena Przybysz oceni Twój stan kości, przedstawi opcje leczenia i pomoże Ci podjąć najlepszą decyzję. Zadzwoń: +48 724 809 025.
Proteza ruchoma nie wystarczy. Zasługujesz na coś lepszego - na stałe, wygodne i trwałe zęby, które pozwolą Ci cieszyć się jedzeniem, uśmiechem i życiem bez ograniczeń.