Proteza zębowa, podobnie jak inne urządzenia medyczne, ma ograniczoną żywotność. Z biegiem czasu materiał się zużywa, kształt wyrostka zębodołowego ulega zmianom w wyniku zaniku kości, a dopasowanie protezy pogarsza się. Wielu pacjentów nosi swoje protezy znacznie dłużej, niż powinni, co prowadzi do nasilenia problemów z protezą i pogorszenia zdrowia jamy ustnej. W tym artykule podpowiadamy, kiedy nadchodzi czas na wymianę protezy.
Jak długo powinna służyć proteza?
Żywotność protezy ruchomej zależy od wielu czynników, ale ogólne wytyczne są następujące:
- Proteza akrylowa całkowita - 5-7 lat
- Proteza akrylowa częściowa - 4-6 lat
- Proteza szkieletowa - 7-10 lat (szkielet metalowy trwa dłużej, ale elementy akrylowe i zęby wymagają wymiany)
- Proteza elastyczna (nylonowa) - 3-5 lat
Warto podkreślić, że podane okresy dotyczą protez prawidłowo pielęgnowanych i regularnie kontrolowanych. Zaniedbanie higieny lub brak wizyt kontrolnych może znacząco skrócić żywotność protezy.
Sygnały, że proteza wymaga wymiany
Nie zawsze łatwo rozpoznać moment, w którym proteza wymaga wymiany - zmiany zachodzą stopniowo i pacjent się do nich przyzwyczaja. Oto najważniejsze sygnały ostrzegawcze:
1. Proteza się rusza mimo kleju
Jeśli proteza nie trzyma się w ustach nawet po zastosowaniu kleju do protezy, prawdopodobnie wyrostek zębodołowy zmienił kształt na tyle, że proteza nie przylega już do podłoża. Podścielenie może tymczasowo poprawić sytuację, ale po kilku podścieleniach konieczna jest nowa proteza.
2. Widoczne zużycie zębów
Sztuczne zęby w protezie ulegają ścieraniu, podobnie jak naturalne. Zużyte zęby są krótsze, płaskie i mają zatarte guzki. Skutkuje to gorszą efektywnością żucia i zmianą zwarcia, co może prowadzić do problemów ze stawem skroniowo-żuchwowym.
3. Pęknięcia i naprawy
Proteza, która była wielokrotnie naprawiana, sklejana lub podklejana, traci swoją integralność strukturalną i dokładność dopasowania. Każda naprawa wprowadza drobne zniekształcenia, które kumulują się z czasem.
4. Zmiany w wyglądzie twarzy
Jeśli zauważasz, że Twoja twarz wygląda inaczej niż gdy proteza była nowa - dolna część twarzy jest krótsza, broda bliżej nosa, kąciki ust opadają - to znak, że proteza nie kompensuje już prawidłowo zaniku kości i wymaga wymiany.
5. Przewlekłe stany zapalne
Uporczywe zaczerwienienie, obrzęk lub bolesność błony śluzowej pod protezą, które nie ustępują mimo prawidłowej higieny, mogą wskazywać na niedopasowanie protezy i przewlekłe drażnienie tkanek.
Wielu moich pacjentów przychodzi z protezami, które mają 15, a nawet 20 lat. Są przyzwyczajeni do dyskomfortu i nie zdają sobie sprawy, jak bardzo pogorszyło się dopasowanie protezy. Kiedy otrzymują nową protezę, różnica jest ogromna. Dlatego zachęcam do regularnych wizyt kontrolnych co pół roku - pozwalają one na bieżąco monitorować stan protezy i reagować, zanim problemy się nasilą.
Podścielenie czy nowa proteza?
Podścielenie protezy to zabieg polegający na dodaniu warstwy materiału do wewnętrznej powierzchni protezy w celu poprawienia jej dopasowania do zmienionego kształtu wyrostka. Jest to dobre rozwiązanie tymczasowe, ale ma swoje ograniczenia:
Kiedy wystarczy podścielenie?
- Proteza ma mniej niż 3-4 lata
- Zęby nie są znacząco zużyte
- Proteza nie była wcześniej wielokrotnie podścielana
- Brak pęknięć i uszkodzeń strukturalnych
- Kolor protezy nie jest znacząco zmieniony
Kiedy konieczna jest nowa proteza?
- Proteza ma więcej niż 5-7 lat
- Zęby są wyraźnie starte
- Proteza była wielokrotnie naprawiana lub podścielana
- Znaczny zanik kości zmienił warunki anatomiczne
- Proteza ma przebarwienia, pęknięcia lub uszkodzenia, których nie można naprawić
- Pojawiły się problemy ze stawem skroniowo-żuchwowym
Czynniki wpływające na żywotność protezy
Na to, jak długo posłuży proteza, wpływa wiele czynników:
- Jakość wykonania - protezy wykonane w dobrym laboratorium z wysokiej jakości materiałów służą dłużej
- Pielęgnacja - regularne i prawidłowe czyszczenie zapobiega degradacji materiału
- Dieta - gryzienie twardych pokarmów przyspiesza zużycie zębów sztucznych
- Bruksizm - zgrzytanie zębami (nawet sztucznymi) znacząco przyspiesza zużycie
- Tempo zaniku kości - szybszy zanik oznacza szybszą utratę dopasowania
- Regularne wizyty kontrolne - pozwalają na wczesne wykrywanie i korygowanie problemów
Czy warto inwestować w kolejną protezę?
Przy okazji wymiany protezy warto zastanowić się, czy nie jest to dobry moment na zmianę rozwiązania protetycznego. Zamiast kolejnej protezy ruchomej, która za kilka lat znowu będzie wymagać wymiany, można rozważyć:
- Protezę na implantach - stabilizacja protezy na 2-4 implantach dramatycznie poprawia komfort i hamuje zanik kości
- Stałe uzupełnienie na implantach - rozwiązania typu All-on-6 lub All-on-6 eliminują potrzebę zdejmowania protezy
- Implanty z koronami - przy częściowym bezzębiu implanty mogą zastąpić protezę częściową
Szczegółowe porównanie protez i implantów znajdziesz w artykule Proteza vs implanty - porównanie.
Proces wymiany protezy
Wymiana protezy w Laser Dental Clinic w Warszawie przebiega podobnie do wykonania pierwszej protezy i obejmuje:
- Konsultację i ocenę obecnego stanu jamy ustnej
- Omówienie opcji - nowa proteza ruchoma lub przejście na implanty
- Pobranie nowych wycisków uwzględniających aktualny kształt wyrostka
- Ustalenie zwarcia i dobór zębów
- Próbę woskową z możliwością wprowadzenia zmian
- Oddanie nowej protezy z instrukcjami dotyczącymi adaptacji
- Wizyty korekcyjne
Jeśli nosisz protezę od kilku lat i zastanawiasz się, czy nie nadszedł czas na zmianę, zapraszamy na konsultację do naszego gabinetu przy ul. Głębockiej 5/8U w Warszawie. Ocenimy stan Twojej protezy i pomożemy zdecydować o najlepszym kolejnym kroku - niezależnie od tego, czy będzie to nowa proteza, podścielenie czy bardziej zaawansowane leczenie.