Proteza ruchoma, zarówno całkowita, jak i częściowa, to rozwiązanie, które pomaga milionom ludzi odzyskać funkcję żucia i estetykę uśmiechu. Jednak codzienne użytkowanie protezy ruchomej wiąże się z wieloma wyzwaniami, które mogą znacząco wpływać na jakość życia pacjenta. Poznanie najczęstszych problemów i sposobów ich rozwiązywania pozwala lepiej radzić sobie z protezą na co dzień.
Problem 1: Proteza się rusza i spada
To zdecydowanie najczęstsza skarga pacjentów użytkujących protezy ruchome, szczególnie protezę dolną. Niestabilność protezy utrudnia jedzenie, mówienie i wywołuje ciągły stres społeczny - pacjent obawia się, że proteza wypadnie w trakcie rozmowy lub posiłku.
Przyczyny niestabilności protezy:
- Zanik kości wyrostka zębodołowego - z biegiem czasu kość pod protezą się resorbuje, zmniejszając podparcie. Więcej na ten temat w artykule o zaniku kości przy protezie ruchomej
- Niedokładne dopasowanie - proteza wykonana nieprawidłowo lub dawno niekorygowana
- Mała powierzchnia podparcia - szczególnie w żuchwie, gdzie wyrostek zębodołowy jest wąski
- Sucha jama ustna - niewystarczająca ilość śliny zmniejsza efekt przyssania
Rozwiązania: podścielenie protezy, zastosowanie klejów do protez, a w przypadku przewlekłej niestabilności - stabilizacja na implantach.
Problem 2: Ból i otarcia błony śluzowej
Ból pod protezą to problem, który dotyka zarówno nowych użytkowników, jak i osoby noszące protezę od lat. Otarcia, owrzodzenia i bolesne odleżyny na błonie śluzowej mogą uniemożliwić noszenie protezy.
Najczęstsze przyczyny bólu:
- Ostre krawędzie protezy uciskające błonę śluzową
- Nierówna powierzchnia bazy protezy
- Zmiana kształtu wyrostka po zaniku kości
- Grzybica jamy ustnej pod protezą (stomatopatia protetyczna)
- Reakcja alergiczna na materiał protezy
Kiedy koniecznie udać się do lekarza?
Jeśli ból pod protezą utrzymuje się dłużej niż 2-3 dni, pojawia się owrzodzenie, które się nie goi, lub zauważysz zmianę koloru błony śluzowej, koniecznie umów wizytę u stomatologa. W Laser Dental Clinic w Warszawie oferujemy szybkie wizyty korekcyjne, podczas których lekarz koryguje protezę i eliminuje punkty ucisku.
Problem 3: Trudności z jedzeniem
Proteza ruchoma pozwala odzyskać jedynie 20-30% siły żucia naturalnych zębów. Oznacza to, że wiele pokarmów staje się trudnych lub niemożliwych do jedzenia, co bezpośrednio wpływa na sposób odżywiania pacjenta.
Pokarmy sprawiające największe trudności:
- Twarde owoce i warzywa (jabłka, marchew, orzechy)
- Mięso - szczególnie steki i mięso z kością
- Pieczywo z twardą skórką
- Pokarmy lepkie (karmel, gumy do żucia)
- Drobne ziarna i nasiona, które dostają się pod protezę
Problemy z jedzeniem to nie tylko kwestia komfortu - to problem zdrowotny. Pacjenci z protezami często rezygnują z wartościowych pokarmów, takich jak owoce, warzywa czy orzechy, na rzecz miękkich, przetworzonych produktów. To prowadzi do niedoborów składników odżywczych i pogorszenia zdrowia ogólnego. Dlatego tak ważne jest, aby proteza dobrze funkcjonowała lub aby rozważyć alternatywne rozwiązania.
Problem 4: Zaburzenia mowy
Proteza ruchoma, szczególnie nowa lub źle dopasowana, może powodować problemy z wymową. Pacjenci skarżą się na seplenienie, bełkotanie lub niemożność wyraźnego wypowiadania niektórych głosek. Jest to szczególnie frustrujące w sytuacjach społecznych i zawodowych.
Najczęściej zaburzone głoski:
- Głoski syczące: s, z, c, sz, ż, cz
- Głoski dentalne: t, d, n
- Głoski wargowe: p, b, m (przy grubej krawędzi protezy)
U większości pacjentów zaburzenia mowy ustępują po 2-4 tygodniach adaptacji. Pomaga głośne czytanie, powtarzanie trudnych słów i cierpliwość.
Problem 5: Suchość i podrażnienie jamy ustnej
Proteza zakrywająca dużą powierzchnię błony śluzowej może zaburzać naturalne nawilżenie jamy ustnej. Jednocześnie wiele leków stosowanych przez osoby starsze powoduje suchość jamy ustnej (kserostomię), co pogarsza retencję protezy i zwiększa ryzyko otarć.
Jak radzić sobie z suchością:
- Pić często małe ilości wody
- Stosować preparaty nawilżające (sztuczna ślina)
- Unikać alkoholu, kawy i papierosów, które nasilają suchość
- Skonsultować się z lekarzem w sprawie zmiany leków wywołujących suchość
- Stosować kleje do protez, które częściowo kompensują brak śliny
Problem 6: Nieprzyjemny zapach i smak
Akryl, z którego wykonana jest proteza, jest materiałem porowatym i z czasem absorbuje substancje z jamy ustnej. Może to prowadzić do nieprzyjemnego zapachu protezy oraz zmiany smaku potraw. Problem nasila się, gdy proteza nie jest prawidłowo czyszczona. Regularna pielęgnacja protezy jest kluczem do zapobiegania temu problemowi.
Problem 7: Wpływ na psychikę i życie społeczne
Problemy z protezą mają daleko idące konsekwencje psychologiczne. Jak opisujemy w artykule o wpływie bezzębia na psychikę, wielu pacjentów z niestabilną protezą doświadcza:
- Lęku przed wyjściem do restauracji i jedzeniem w towarzystwie
- Unikania rozmów z obawy o wypadnięcie protezy
- Rezygnacji z życia towarzyskiego i izolacji społecznej
- Obniżenia samooceny i depresji
Czy te problemy da się rozwiązać?
Wiele problemów z protezą ruchomą można złagodzić poprzez regularne wizyty kontrolne, podścielenia i korekty. Jednak część z nich jest nieodłączna z natury protez ruchomych i nie da się ich całkowicie wyeliminować. Dlatego coraz więcej pacjentów decyduje się na przejście z protezy na implanty.
W Laser Dental Clinic przy ul. Głębockiej 5/8U w Warszawie pomagamy pacjentom zarówno w rozwiązywaniu bieżących problemów z protezą, jak i w planowaniu bardziej zaawansowanego leczenia protetycznego. Jeśli Twoja proteza sprawia Ci problemy - nie zwlekaj, umów się na konsultację. Istnieją rozwiązania, które mogą diametralnie poprawić Twój komfort życia.