Proteza ruchoma całkowita to jedno z najstarszych i nadal najczęściej stosowanych rozwiązań protetycznych w przypadku całkowitego bezzębia. Choć współczesna stomatologia oferuje bardziej zaawansowane metody odbudowy uzębienia, proteza całkowita wciąż pozostaje podstawowym wyborem dla wielu pacjentów. W tym artykule wyjaśniamy, jak działa proteza ruchoma całkowita, z czego jest wykonana, jakie są etapy jej tworzenia oraz czego może oczekiwać pacjent decydujący się na to rozwiązanie.
Czym jest proteza ruchoma całkowita?
Proteza ruchoma całkowita to zdejmowane uzupełnienie protetyczne, które zastępuje wszystkie zęby w danym łuku - górnym (szczęka) lub dolnym (żuchwa). Składa się z płyty bazowej wykonanej z akrylu (tworzywa sztucznego) w kolorze dziąseł oraz osadzonych w niej sztucznych zębów. Proteza opiera się bezpośrednio na błonie śluzowej wyrostka zębodołowego i podniebieniu (w przypadku protezy górnej).
Utrzymanie protezy w jamie ustnej opiera się na kilku mechanizmach:
- Przyssanie - między protezą a błoną śluzową tworzy się cienka warstwa śliny, która działa jak przyssawka
- Adhezja - przyleganie protezy do wilgotnej powierzchni błony śluzowej
- Ciężar protezy - zwłaszcza w przypadku protezy górnej, siła ciężkości pomaga w utrzymaniu
- Napięcie mięśni - prawidłowa pozycja policzków, warg i języka stabilizuje protezę
Proteza górna a dolna - istotne różnice
Nie wszystkie protezy całkowite działają tak samo dobrze. Istnieją zasadnicze różnice między protezą górną a dolną:
Proteza górna (szczękowa)
Proteza górna pokrywa całe podniebienie twarde, co zapewnia dużą powierzchnię przyssania. Dzięki temu proteza górna zazwyczaj trzyma się stosunkowo dobrze i zapewnia akceptowalny komfort. Wadą jest zakrycie podniebienia, co może wpływać na odczuwanie smaku i temperatury potraw, a także powodować odruch wymiotny u wrażliwych pacjentów.
Proteza dolna (żuchwowa)
Proteza dolna stanowi znacznie większe wyzwanie protetyczne. Powierzchnia wyrostka zębodołowego żuchwy jest mniejsza, a język i dno jamy ustnej ograniczają zasięg protezy. W efekcie proteza dolna często się rusza, co utrudnia jedzenie i mówienie. To jeden z najczęstszych problemów z protezą ruchomą.
Proteza całkowita dolna to największe wyzwanie w klasycznej protetyce. Wielu pacjentów boryka się z jej niestabilnością, co znacząco obniża jakość życia. Dlatego coraz częściej proponuję stabilizację protezy dolnej na implantach - już dwa implanty mogą diametralnie zmienić komfort noszenia protezy.
Proces wykonania protezy całkowitej
Wykonanie protezy ruchomej całkowitej to wieloetapowy proces, który wymaga kilku wizyt w gabinecie stomatologicznym. W Laser Dental Clinic w Warszawie proces ten przebiega następująco:
- Konsultacja i badanie - ocena stanu jamy ustnej, wyrostków zębodołowych, błony śluzowej oraz analiza potrzeb pacjenta
- Wyciski anatomiczne - pobranie wycisków za pomocą łyżek standardowych, które służą do wykonania modeli wstępnych
- Wyciski czynnościowe - precyzyjne wyciski na indywidualnych łyżkach, uwzględniające ruchy mięśni i fałdów błony śluzowej
- Ustalenie zwarcia - określenie prawidłowej relacji między szczęką a żuchwą za pomocą wałów zwarciowych
- Próba woskowa - przymierzenie protezy w wosku z ustawionymi zębami, sprawdzenie estetyki i funkcji
- Oddanie gotowej protezy - zamiana wosku na akryl w laboratorium, a następnie oddanie i dopasowanie protezy
- Korekty - wizyty kontrolne w celu usunięcia ewentualnych ucisków i poprawienia dopasowania
Cały proces trwa zazwyczaj od 3 do 6 tygodni, w zależności od złożoności przypadku i harmonogramu wizyt.
Adaptacja do protezy - czego się spodziewać?
Noszenie protezy całkowitej, szczególnie po raz pierwszy, wymaga okresu adaptacji. Pacjenci powinni być przygotowani na następujące wyzwania:
- Pierwsze dni - uczucie obcego ciała w ustach, nadmierne wydzielanie śliny, trudności z jedzeniem i mówieniem
- Pierwszy tydzień - możliwe otarcia i bolesność błony śluzowej, konieczność wizyt korekcyjnych
- Pierwsze 2-4 tygodnie - stopniowa poprawa wymowy, nauka jedzenia z protezą
- Po 1-3 miesiącach - pełna adaptacja, proteza staje się częścią codziennego życia
Warto pamiętać, że problemy z mową są przejściowe i ustępują wraz z adaptacją. Ćwiczenia wymowy, takie jak głośne czytanie, mogą przyspieszyć ten proces.
Zalety i wady protezy ruchomej całkowitej
Zalety
- Stosunkowo niski koszt w porównaniu z implantami
- Nieinwazyjna procedura - brak konieczności zabiegów chirurgicznych
- Szybki czas wykonania
- Możliwość zastosowania u prawie każdego pacjenta, niezależnie od stanu zdrowia
- Łatwość czyszczenia i higieny
Wady
- Ograniczona stabilność, szczególnie protezy dolnej
- Konieczność stosowania klejów do protez
- Przyspieszenie zaniku kości wyrostka zębodołowego
- Ograniczona siła żucia (ok. 20-30% siły naturalnych zębów)
- Wpływ na smak i odczuwanie temperatury potraw
- Konieczność regularnych podścieleń i wymiany co kilka lat
Czy proteza całkowita to jedyne rozwiązanie?
Absolutnie nie. Współczesna stomatologia oferuje znacznie bardziej komfortowe alternatywy, w tym implanty zębowe, które zapewniają trwałe i stabilne rozwiązanie. W Laser Dental Clinic przy ul. Głębockiej 5/8U w Warszawie pomagamy pacjentom wybrać optymalne rozwiązanie protetyczne, uwzględniając ich indywidualne potrzeby, stan zdrowia i możliwości finansowe. Zapraszamy na konsultację, podczas której omówimy wszystkie dostępne opcje, w tym przegląd rodzajów protez zębowych.
Jeśli nosisz już protezę całkowitą i chciałbyś poznać możliwości jej stabilizacji na implantach lub zamiany na stałe uzupełnienie, umów się na wizytę. Razem znajdziemy rozwiązanie, które poprawi Twój komfort życia i pozwoli cieszyć się jedzeniem, rozmową i uśmiechem bez ograniczeń.