Bezzębie częściowe, czyli brak części zębów przy zachowaniu pozostałych, to jeden z najczęstszych problemów stomatologicznych wśród dorosłych Polaków. Proteza częściowa ruchoma stanowi popularne rozwiązanie protetyczne dla pacjentów, którzy utracili kilka zębów, ale zachowali wystarczającą liczbę zębów własnych. W tym artykule omawiamy rodzaje protez częściowych, ich wskazania, proces wykonania oraz zalety i ograniczenia każdego typu.
Wskazania do protezy częściowej
Proteza częściowa ruchoma jest zalecana w następujących sytuacjach klinicznych:
- Brak kilku lub wielu zębów w jednym łuku przy zachowaniu części zębów własnych
- Rozległe braki zębowe, gdy most protetyczny nie jest możliwy ze względu na brak zębów filarowych
- Przeciwwskazania zdrowotne do zabiegów implantologicznych
- Tymczasowe uzupełnienie braków w oczekiwaniu na leczenie implantologiczne
- Ograniczenia finansowe uniemożliwiające zastosowanie stałych uzupełnień
- Znaczny zanik kości wyrostka zębodołowego
Warto wiedzieć, że proteza częściowa pełni nie tylko funkcję estetyczną i żucia, ale również zapobiega przesuwaniu się pozostałych zębów w kierunku luki oraz chroni staw skroniowo-żuchwowy przed przeciążeniem.
Rodzaje protez częściowych
Proteza akrylowa (osiadająca)
Najprostszy i najtańszy rodzaj protezy częściowej. Wykonana jest w całości z akrylu (tworzywa sztucznego), a jej utrzymanie opiera się na metalowych klamrach obejmujących zachowane zęby. Proteza akrylowa jest stosunkowo gruba i masywna, co może wpływać na komfort noszenia. Jej zaletą jest niska cena i możliwość łatwej rozbudowy o kolejne zęby w przypadku dalszych ekstrakcji.
Wady protezy akrylowej:
- Duża objętość i grubość, co wpływa na komfort
- Metalowe klamry mogą być widoczne przy uśmiechu
- Obciąża głównie błonę śluzową, co prowadzi do szybszego zaniku kości
- Mniejsza trwałość w porównaniu z protezą szkieletową
- Może powodować uczulenia na akryl
Proteza szkieletowa
Proteza szkieletowa to bardziej zaawansowane rozwiązanie, którego podstawą jest metalowy szkielet odlany ze stopu chromowo-kobaltowego. Dzięki metalowej konstrukcji proteza jest znacznie cieńsza i bardziej wytrzymała niż proteza akrylowa. Obciążenie rozkłada się między zęby filarowe i błonę śluzową, co zapewnia lepszą stabilność i mniejsze tempo zaniku kości.
Elementy protezy szkieletowej:
- Łącznik główny - metalowy element łączący obie strony protezy (np. pałąk podniebienny lub łuk podjęzykowy)
- Łączniki mniejsze - elementy łączące szkielet z siodłami akrylowymi
- Klamry - precyzyjne elementy retencyjne obejmujące zęby filarowe
- Podparcia - metalowe elementy opierające się na zębach filarowych, zapobiegające osiadaniu protezy
- Siodła akrylowe - części z akrylu i sztucznymi zębami wypełniające braki
Proteza elastyczna (nylonowa)
Nowoczesna alternatywa dla tradycyjnych protez, wykonana z elastycznego poliamidu (nylonu). Nie zawiera metalowych elementów, co czyni ją praktycznie niewidoczną w ustach. Klamry wykonane są z tego samego materiału w kolorze dziąseł. Proteza nylonowa jest lekka, elastyczna i hipoalergiczna.
Ograniczenia protezy nylonowej:
- Nie nadaje się do dużych braków zębowych
- Trudniejsza w naprawie i podścielaniu
- Może odkształcać się przy dużych obciążeniach
- Wyższa cena niż proteza akrylowa
Protezy częściowe to często rozwiązanie przejściowe, które pozwala pacjentowi funkcjonować w oczekiwaniu na bardziej zaawansowane leczenie. Zawsze staram się zaprojektować protezę tak, aby w przyszłości możliwe było łatwe przejście na implanty lub inną formę stałego uzupełnienia. To podejście oszczędza pacjentowi czas i pieniądze w dłuższej perspektywie.
Proteza szkieletowa z zasuwami (zamkami)
Szczególnym rodzajem protezy szkieletowej jest proteza z zasuwami precyzyjnymi. Zamiast widocznych klamer, proteza mocowana jest za pomocą miniaturowych zamków (zasuw) umieszczonych wewnątrz koron protetycznych na zębach filarowych. Rozwiązanie to zapewnia doskonałą estetykę (brak widocznych elementów metalowych) oraz lepszą stabilność protezy.
Wymagania dla protezy z zasuwami:
- Konieczność wykonania koron protetycznych na zębach filarowych
- Zęby filarowe muszą być w dobrym stanie lub odpowiednio leczone
- Wyższy koszt ze względu na korony i zasuwy precyzyjne
Jak wygląda adaptacja do protezy częściowej?
Adaptacja do protezy częściowej przebiega nieco łatwiej niż w przypadku protezy całkowitej, ponieważ zachowane zęby zapewniają dodatkową stabilizację i punkty odniesienia. Mimo to, w pierwszych dniach pacjent może odczuwać:
- Uczucie obcego ciała w ustach
- Zwiększone wydzielanie śliny
- Drobne problemy z wymową niektórych głosek
- Dyskomfort podczas jedzenia twardych pokarmów
Okres adaptacji trwa zazwyczaj od 1 do 3 tygodni. W tym czasie ważne są wizyty kontrolne, podczas których lekarz koryguje protezę i eliminuje punkty ucisku.
Pielęgnacja protezy częściowej
Prawidłowa pielęgnacja protezy jest kluczowa dla jej trwałości oraz zdrowia jamy ustnej. Podstawowe zasady obejmują:
- Zdejmowanie protezy po każdym posiłku i płukanie pod bieżącą wodą
- Codzienne szczotkowanie protezy miękką szczoteczką i pastą bez ścierniwa
- Dokładne czyszczenie zębów własnych, szczególnie zębów filarowych
- Zdejmowanie protezy na noc i przechowywanie w czystej wodzie
- Regularne wizyty kontrolne co 6 miesięcy
Alternatywy dla protezy częściowej
Zanim zdecydujesz się na protezę częściową, warto rozważyć alternatywne rozwiązania omówione w naszym przeglądzie rodzajów protez. Implanty zębowe w połączeniu z koronami lub mostami oferują znacznie lepszy komfort i funkcjonalność. W Laser Dental Clinic przy ul. Głębockiej 5/8U w Warszawie przeprowadzamy kompleksową diagnostykę i przedstawiamy pacjentom wszystkie dostępne opcje leczenia protetycznego, aby wspólnie wybrać rozwiązanie najlepiej odpowiadające ich potrzebom i możliwościom.